Podobnie jak w latach poprzednich, tak i w tym roku Industriada, czyli święto Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, odbędzie się w Muzeum Miejskim „Sztygarka” i w Kopalni Ćwiczebnej. Zapraszamy 7 czerwca od 9.00 do 21.00.

Motywem przewodnim tegorocznej Industriady są Skarby Ziemi. No cóż, w Dąbrowie Górniczej mieście, które wyrosło na zagospodarowaniu skarbów ziemi, motyw ten jest szczególnie wdzięczny i daje szerokie twórcze możliwości.

Gdyby zapytać przypadkowego mieszkańca Dąbrowy Górniczej o lokalne skarby ziemi, to z pewnością pojawiłoby się słowo węgiel. Przysłowiowe „czarne złoto” zalega tu w formie pokładów, których ilość przekracza imponującą liczbę 30. Wiele z tych pokładów wychodzi bezpośrednio na powierzchnię, a więc węgiel był tu wyjątkowo łatwo dostępny.

Jednak w samym centrum miasta zlokalizowany był największy skarb, to wychodnia najgrubszego w Europie pokładu węgla kamiennego. Pokład Reden osiągał tu grubość około 20 m, maksymalnie dochodząc do 24 m. Większość węgla z tego pokładu została wybrana w ciągu blisko 200 lat działalności dąbrowskiego górnictwa, ale niewielkie fragmenty pokładu jeszcze zostały pod ziemią.

Pozostały także skarby geologiczne w tym fascynujące odciski flory karbońskiej, które podziwiać można na ekspozycji w Muzeum Miejskim „Sztygarka”.

Kości mamutów w muzeum

Na północ od centrum Dąbrowy Górniczej podmokłe łąki i nieużytki kryły jeszcze jeden skarb ziemi, to ogromne masy piachu. Piasek ten wydobywano przez blisko 100 lat na potrzeby górnictwa węglowego, które stosowało go w formie podsadzki hydraulicznej, tzw. zamułki do wypełniania pustek po wybraniu węgla. Dzięki tej intensywnej działalności mamy dziś inny spektakularny skarb: zbiorniki wodne Pogorie, ostoje przyrody i miejsce aktywności mieszkańców. Pozostałością po wydobyciu piachu są także skarby paleontologiczne, głównie kości mamutów, których imponującą ilość można oglądać w naszym muzeum.

Historia wydobycia skarbów ziemi jest jednak tu znacznie starsza, bo już od około 1000 lat w rejonie Trzebiesławic, Ząbkowic czy Strzemieszyc wydobywano i przetapiano kruszce ołowiu i srebra, a w XIX w. pozyskiwano galmany, czyli rudę cynku. Po dawnej działalności zostały tzw. warpie, a w naszym muzeum liczne, często spektakularne znaleziska archeologiczne, jak np. srebrne monety ze „Skarbu Hutnika”, czy ostatnio odkopane bochny ołowiu.

Wapienniki w krajobrazie miasta

Na terenie Dąbrowy Górniczej pozyskiwano także surowce budowlane, niezbędne dla dynamicznie rozwijającego się miasta. Oprócz piasku wydobywano wapienie, z których wypalano wapno, dolomity jako kamień budowlany i surowiec hutniczy, a także gliny, z których w licznych cegielniach wypalano cegłę. Wapienniki wypalające wapno były kiedyś zauważalnym elementem krajobrazu miasta, a zatem specjalnie na potrzeby Industriady zaprezentujemy w Muzeum obrazy, artystyczne pejzaże z wapiennikami w roli głównej.

Dziś w Dąbrowie Górniczej największym skarbem ziemi są uzyskiwane głównie w dzielnicy Ujejsce z poziomów skał węglanowych triasu wody, które stanowią obecnie główne źródło zaopatrzenia w wodę mieszkańców. Natomiast jednym z symboli miasta jest Huta Katowice, w której przetwarzane są skarby ziemi, rudy żelaza na produkty stalowe. Firma ArcellorMitall Poland, do której należy między innymi Huta Katowice, od lat wspiera i aktywnie uczestniczy w naszych działaniach i również w tegorocznej Industriadzie możemy liczyć na ich wsparcie.

W ramach Industriady zaplanowaliśmy między innymi opowieści o dąbrowskich skarbach ziemi i ludziach je pozyskujących prowadzone przez specjalistów Muzeum w oparciu o rozbudowane ekspozycje tematyczne, a także górniczo-archeologiczne wycieczki na Bukową Górę. Tradycyjnie nie zabraknie atrakcji dla dzieci, w tym warsztatów plastycznych.

Zbigniew Mirkowski