Język polski nie mieści się w sztywnych ramach słowników i spisanych reguł. Wzorce i normy to jedno, ale polszczyzna żyje, idzie z duchem czasu, zmienia się w zależności od regionu, a przede wszystkim oddaje emocje i indywidualność tego, kto się nią posługuje.

Słowa mogą dzielić, ale mimo różnic osób je wypowiadających mają też siłę łączenia. Te myśli będzie można zgłębić i rozwinąć w ramach bibliotecznego projektu „Mówimy różnie – myślimy podobnie”.

Projekt dofinansowany jest z programu „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej. Składają się na niego spotkania, debaty i  wydarzenia pokazujące, że język to złożone narzędzie do wyrażania siebie, opisywania otoczenia czy budowania relacji. Każdy może robić to na swój sposób, ale mimo różnic, niejednokrotnie na pozór bardzo dużych, nie brakuje punktów wspólnych.

3 listopada odbędzie się spotkanie z Maciejem Makselonem, językoznawcą, redaktorem, słownym szermierzem, szkoleniowcem uczącym, jak poprawnie, efektownie i  efektywnie mówić. To będzie okazja, aby przekonać się, że polszczyzna to wielki obszar do twórczej eksploatacji, pełen bogactwa, ciekawostek i niespodzianek.

Dzień później odbędzie się debata „Młodzieżowe Słowo Roku – język buntu czy kreatywności?”. Uczestnicy podyskutują, czy język tworzony albo adaptowany przez młodych to wyraz ich sprzeciwu wobec rzeczywistości, czy raczej dowód na nieskrępowaną inwencję.

Śląska godka w zagłębiowskiej książnicy? Tak będzie, gdy jej progi przestąpi Synek ze Śląska, twórca internetowych rolek i  filmów, posługujący się śląską gwarą i  przybliżający w  ten sposób specyfikę tego regionu. Spotkanie odbędzie się 13 listopada.

Debata „Czy sposób mówienia może zamknąć drzwi? ”, zaplanowana na 17 listopada, poruszy sprawy, z którymi stykamy się na co dzień. Sposób mówienia, akcent, wtrącane regionalizmy czy językowe przyzwyczajenia „piętnują” mówcę? Czy to, jak mówi, staje się dla nas ważniejsze niż to, co mówi? Czy wypowiadane słowa to budulec stereotypów i negatywnych ocen? Z tym zapewne zmierzą się uczestnicy tego wydarzenia.

20 listopada odbędzie się dyktando „Polski Wielogłos”. Jego uczestnicy nie tylko sprawdzą znajomość ortografii, ale też w praktyce przekonają się, jak wiele odcieni ma język polski.

Listopadowe wydarzenie zamknie spotkanie z Anetą Korycińską – Babą od polskiego. Polonistka, której zawodowa ścieżka prowadziła m.in. przez stanowiska nauczycielskie w szkołach, agencję marketingową i  media, popularyzuje literaturę, przygląda się polszczyźnie, próbuje zrozumieć i  wytłumaczyć elastycznie zmieniający się język. Co ma do powiedzenia w tych interesujących kwestiach, będzie można się przekonać 25 listopada.

Wszystkie spotkania w ramach projektu odbędą się o godz.18. Obowiązują bezpłatne wejściówki, dostępne w bibliotece i na stronie rezerwacje.biblioteka-dg.pl. Debaty i dyktando adresowane są do młodzieży licealnej. Przedstawiciele szkół mogą zgłaszać grupy pod numerem 32 639 03 01.

Język nie jest monolitem. Nie tylko zmienia się z biegiem czasu, ale też stale formowany jest przez tych, którzy go używają. Ulega wpływom, trendom, pomysłom piszących czy wypowiadających. Odzwierciedla miejsca czy ludzkie historie. Słyszalne różnice nieraz zachęcają, żeby za ich sprawą i przy ich pomocy stawiać bariery. Jednak, gdy chwilę się zastanowić, można dojść do wniosku, że jednak „Mówimy różnie – myślimy podobnie”.

Wydarzenia realizowane dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.

Przemysław Kędzior

Artykuł ukazał się w wydaniu Przeglądu Dąbrowskiego z października 2026 r. Zobacz więcej materiałów.