Przypomnijmy pokrótce historię ich działalności. Od momentu powstania w 1936 roku kolejne pokolenia kobiet angażują się w działalność organizacji, kontynuując dorobek swoich poprzedniczek oraz wzbogacając go o nowe inicjatywy. Koła Gospodyń Wiejskich w Antoniowie i Łęce to organizacje o bogatej historii i wielkim znaczeniu dla lokalnej społeczności. Ich działalność od 90 lat skupia się na pielęgnowaniu tradycji, wspieraniu integracji mieszkańców oraz kultywowaniu lokalnej kultury i zwyczajów.

Dożynki, Koło Gospodyń Wiejskich w Antoniowie, 1946 r. – zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Koło Gospodyń Antoniów

W pierwszych latach swojej aktywności, gospodynie  miały problemy lokalowe, dlatego, zarówno te z Antoniowa jak i z Łęki, spotykały się w domach prywatnych. W Antoniowie dopiero w 1957 roku dzięki staraniom Jana i Henryka Szkoców oraz lokalnej społeczności, oddano do użytku nowoczesny budynek świetlicy przy ul. Spacerowej 4.

Panie początkowo organizowały i prowadziły oraz uczestniczyły w różnego rodzaju kursach dokształcających: gotowania, przygotowywania przetworów, kroju i szycia, uprawy roślin i hodowli zwierząt, przysposobienia rolniczego itp. Gospodynie z Antoniowa zajmowały się ponadto hodowlą królików rasy szynszyl i angora, a także jedwabników i drobiu oraz angażowały się w różnych dziedzinach życia społecznego miejscowości, np. w 1945 roku rozpoczęły starania o doprowadzenie energii elektrycznej do Antoniowa, przyczyniły się do powstania miejscowej straży pożarnej, organizowały czyny społeczne w ramach których m.in. odbudowano most na rzece Trzebyczce, czy brały aktywny udział w budowie nowej Świetlicy Środowiskowej.

Kurs gotowania,1938 r., zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Koło Gospodyń Łęka

Z kolei Kołem Gospodyń Wiejskich w Łęce opiekowała się początkowo Fabryka Pilników z Będzina, dzięki czemu panie mogły liczyć np. na samochód, który zawoził je na różne uroczystości.

Tradycja, która wciąż łączy pokolenia

Koła Gospodyń Wiejskich w Antoniowie i Łęce od wielu lat aktywnie włączały się w życie kulturalne miasta, uczestnicząc corocznie w cyklicznych imprezach i wydarzeniach plenerowych, podczas których kultywowały lokalne zwyczaje i kulturę. Podczas dorocznego Święta Plonów czyli Dożynek Miejskich można było podziwiać barwne korowody, misternie plecione z kłosów zbóż i ozdobione kiśćmi jarzębiny, orzechami i polnymi kwiatami wieńce, a także tradycyjny chleb dożynkowy, którym z dumą dzieliły się z mieszkańcami miasta.

Najstarsze zachowane zdjęcie Koła Gospodyń Wiejskich w Łęce z 1936 r.,- zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Koło Gospodyń Łęka

Gospodynie przypominają także dawny obrzęd darcia pierza, tzw. Wyszkubek,  który w zimowe wieczory łączył pokolenia, ożywiając zapomniane opowieści, pieśni i sąsiedzką integrację. Na Międzykulturowych Przeglądach Folklorystycznych, organizowanych przez Pałac Kultury Zagłębia i Urząd Miasta Dąbrowa Górnicza, promują nasz region poprzez występy sceniczne oraz prezentację unikalnego bogactwa lokalnej kuchni.

Poprzez udział w biesiadach śpiewaczych, festynach, dożynkach, jubileuszach sąsiedzkich Kół, Dniu Strażaka oraz innych wydarzeniach kulturalnych Panie z Kół Gospodyń Wiejskich w Antoniowie i Łęce pielęgnują dawne zwyczaje, w których szczególną rolę spełnia muzyka i śpiew oraz piękne, barwne, tradycyjne stroje ludowe, szyte specjalnie na zamówienie i w zależności od okoliczności, różniące się między sobą.

Udział w pochodzie 1 Maja, 1973 r., zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Koło Gospodyń Łęka

Uczestniczą także  w uroczystościach państwowych, jak i kościelnych, angażując się w obchody świąt narodowych, takich jak Narodowe Święto Niepodległości, czy biorąc udział w obchodach Bożego Ciała, Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia, poprzez przygotowywanie dekoracji, wspieranie organizacji uroczystości oraz uczestniczenie w spotkaniach wigilijnych i kiermaszach świątecznych.

Tradycja w nowej odsłonie

W ostatnich latach, z uwagi na zmieniające się realia terenów, które niegdyś miały charakter wiejski, a obecnie są częścią miasta Dąbrowa Górnicza, koła przyjęły formułę działalności jako Stowarzyszenia Kół Gospodyń. Ta zmiana formalna odzwierciedla nowe wyzwania i możliwości, jakie stoją przed organizacjami działającymi w mieście, jednocześnie pozwalając im na zachowanie i rozwijanie swojej tradycji w nowoczesnym kontekście.

W obliczu zmniejszającej się liczby terenów rolniczych oraz naturalnych zmian w życiu społeczności, tradycyjne Dożynki zostały zastąpione przez Zagłębiowskie Zakończenie Lata – wydarzenie, które nawiązuje do dawnych zwyczajów, jednocześnie otwierając przestrzeń do szerszej integracji mieszkańców całego regionu. To święto jest wyrazem szacunku dla przeszłości, a jednocześnie odpowiedzią na realia współczesności.

II Festyn Folklorystyczny Chlebem i solą raz na ludowo, Koło Gospodyń Wiejskich w Antoniowie, 2009 r. – zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Gospodyń Antoniów

Stowarzyszenie Koło Gospodyń Antoniów liczy obecnie 26 członkiń, a jego prezeską jest pani Czesława Machura. Z kolei Stowarzyszenie Koło Gospodyń Łęka skupia 21 zaangażowanych kobiet, którym przewodzi pani Wioletta Suchecka. Oba Koła z pasją pielęgnują lokalne tradycje, integrują mieszkańców i budują wspólnotę – nie tylko lokalną, ale także zagłębiowską.

Opracowała: Anna Makarska, Muzeum Miejskie Sztygarka

Zdjęcie główne: Pierwsze KGW w Antoniowie, założone przez Stanisławę Bargieł, 1937 r. – zdjęcie ze zbiorów Stowarzyszenia Koło Gospodyń Antoniów