„Dni Wolnościowe” były kulminacją rewolucji z początku roku 1905 –  Muzeum Miejskie Sztygarka zaprasza na obchody upamiętniające wydarzenia Rewolucji 1905 oraz drogę Polski do odzyskania niepodległości. Zobaczcie, co czeka nas od 30 października do 13 listopada.

Tegoroczny program upamiętni 121. rocznicę wydarzeń Rewolucji 1905 roku i Republiki Zagłębiowskiej, a także Narodowe Święto Niepodległości – obchody rozpoczną się już 30 października. Na Placu Wolności odbędzie się uroczyste złożenie kwiatów pod pomnikiem Bohaterom Czerwonych Sztandarów oraz upamiętnienie miejsc związanych ze wspomnianą rewolucją.

W kolejnych dniach czekają na nas wydarzenia poświęcone historii regionu, w tym: debata historyczna, spotkania upamiętniające osoby zasłużone dla lokalnego dziedzictwa, wystawy oraz występy artystyczne a także wydarzenia związane z postacią Zygmunta Cieplaka – patrona tegorocznych obchodów. Niezmiennie, Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada będzie jednym z najważniejszych punktów programu.

Niepodległa i aktywna

11 listopada, już po uroczystościach ruszy Dąbrowski Bieg dla Niepodległej. Niezależnie od sportowego doświadczenia najważniejsze będą udział, integracja i radość ze wspólnego świętowania – startujemy o 11:11.

Jak podaje Centrum Sportu i Rekreacji w Dąbrowie Górniczej, sportowych emocji nie zabraknie również w wodzie. 11 listopada 2026 roku na basenie Zespołu Szkół Sportowych im. Polskich Olimpijczyków w Dąbrowie Górniczej odbędą się zawody pływackie z okazji Dnia Niepodległości. Organizatorzy zapraszają do udziału zarówno młodszych, jak i starszych miłośników pływania.

Patron tegorocznych obchodów

Zygmunt Cieplak (1890-1941 r.) był wybitnym działaczem społecznym, niepodległościowym i samorządowym nierozerwalnie związanym z Dąbrową Górniczą. Karierę zawodową rozpoczął jako nauczyciel i kierownik szkoły powszechnej na Redenie (przy obecnej ul. Wojska Polskiego), szybko angażując się w lokalne inicjatywy, takie jak Dąbrowski Komitet Opieki nad Dziećmi, Dąbrowski Komitet Obchodów 3 Maja (1916) czy dąbrowskie koło Stowarzyszenia Domów Ludowych, w którym pełnił funkcję sekretarza zarządu i administratora Domu Ludowego PPS przy ul. 3 Maja.

Jako czołowy polityk socjalistyczny zasiadał w egzekutywie PPS Zagłębia Dąbrowskiego, przewodniczył lokalnej Dzielnicy PPS oraz dąbrowskiemu oddziałowi Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Współtworzył również Robotniczy Komitet Pomocy Powstańcom Śląskim w Sosnowcu i sekretariat koła Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Aktywnie kształtował rozwój miasta – był radnym rady miejskiej, ławnikiem magistratu (od 1923 r.), wiceprezydentem (1924–1927 r.) oraz prezydentem Dąbrowy Górniczej (1928-1929 r.), a ponadto stał na czele dąbrowskiej Rady Szkolnej oraz Komitetu Rozbudowy Miasta (od 1925 r.).

W życiu gospodarczym udzielał się jako wspólnik przedsiębiorstwa „Węgiel Zagłębiowski Władysław Danecki i spółka” oraz członek zarządów spółki „Tramwaje Elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim” i Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej. We wrześniu 1939 roku, wraz z Janem Cupiałem i Józefem Szlompkiem, zorganizował lokalną Straż Obywatelską, a na początku okupacji uczestniczył w konspiracyjnych akcjach kulturalno-oświatowych PPS-WRN (1939–1940). Po aresztowaniu przez Niemców kontynuował walkę w warunkach obozowych, stając się w latach 1940–1941 organizatorem więźniarskiego ruchu oporu PPS w KL Dachau i Mauthausen-Gusen.

Fot: Wiedeń, delegacja Magistratu Miasta Dąbrowy Górniczej. Stoją od prawej: Marian Hachulski, inż. arch. Cezary Uthke, Zygmunt Cieplak. Fotografia ze zbiorów Państwa Cieplaków.

 

Praca u podstaw

Republika Zagłębiowska przetrwała tylko dziesięć dni. Została zdławiona przez stan wojenny. Uczestnicy rewolucyjnych wydarzeń stali się ofiarami brutalnych represji ze strony władz zaborczych. Zbudowana jednak w tym czasie świadomość polityczna robotników oraz pamięć o bohaterskich czynach bojowców PPS pozwoliła kontynuować niepodległościowe dążenia, których zwieńczeniem była odbudowa państwa polskiego w 1918 roku.

Warto dodać, że ze względu na swój niepodległościowy charakter Rewolucja 1905 uznawana jest za czwarte powstanie narodowe.

---

Organizator: Muzeum Miejskie Sztygarka

Partnerzy wydarzenia: Urząd Miasta Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia, Miejska Biblioteka Publiczna, Centrum Sportu i Rekreacji, Hufiec ZHP Dąbrowa Górnicza, Akademia WSB, III Liceum Ogólnokształcące im. Generała Władysława Andersa, II Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego, Młodzieżowy Ośrodek Pracy Twórczej, Fabryka Pełna Życia, Katolicka Szkoła Podstawowa, Centrum Aktywności Obywatelskiej, Pogoria Morsuje, Państwowa Straż Pożarna, 13 Śląska Brygada Obrony Terytorialnej, Komenda Miejska Policji, Straż Miejska, Wydział Zarządzania Kryzysowego, Zespół Pieśni i Tańca PKZ „Gołowianie”, Stowarzyszenie Miejska Orkiestra Dęta, Towarzystwo Przyjaciół Dąbrowy Górniczej.