Dwa projekty przygotowane przez spółkę Fabryka Pełna Życia i Akademię WSB znalazły się w piętnastce najlepiej ocenionych pomysłów na rewitalizację obszarów miejskich. Efektem będą miliony złotych unijnego dofinansowania na otwarte muzeum przemysłowego dziedzictwa Zagłębia Dąbrowskiego oraz Międzynarodowy Kampusu Akademii WSB na terenie po DEFUM.

W konkursie na rewitalizację obszarów miejskich organizowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego złożono 55 projektów na ponad 968 mln zł. Pozytywną ocenę formalną przeszły tylko 33 projekty, w tym 3 projekty z Dąbrowy Górniczej.

Ostatecznie do realizacji wybrano 15 projektów z dofinansowaniem w wysokości ponad 309 mln zł. Wśród nich są projekty Fabryki Pełnej Życia i Akademii WSB. Równie wysoko oceniony projekt modernizacji Domu Kultury Ząbkowice. Szacowana na ponad 58 mln zł inwestycja, z powodu wyczerpania się puli środków, na dofinansowanie w wysokości 49 mln zł będzie oczekiwała na liście rezerwowej.

Prywatni inwestorzy podążają ze inwestycją samorządową

– 31 lipca 2026 dotarły do mnie dwie dobre wiadomości. Oczywiście, w pierwszej kolejności ucieszyłem się z pozyskania ponad 4 mln zł dla naszego projektu „Fabryka Pełna Historii – otwarte muzeum przemysłowego dziedzictwa Zagłębia Dąbrowskiego”. Dzięki tym środkom mamy szansę dokończyć wszystkie prace zaplanowane w ramach dwóch pierwszych etapów budowy nowego centrum Dąbrowy Górniczej, czyli tych które spółka Fabryka Pełna Życia realizuje obecnie – mówi Wojciech Czyżewski, prezes Fabryki Pełnej Życia.

– Z nie mniejszą radością przyjąłem informację, że dofinasowanie otrzymał także projekt Akademii WSB. Obiekty i przestrzenie publiczne, które mam nadzieję, powstaną dzięki tej dotacji, znajdą się w bezpośrednim sąsiedztwie realizowanej obecnie Hali Tworzeń. A to oznacza, że od strony ulicy Konopnickiej, w miejscu dawnego parkingu i starych hal, pojawi się nowoczesna, atrakcyjna przestrzeń, uzupełniająca społeczno-usługowo-kulturalną ofertę Fabryki Pełnej Życia o nowe funkcje – dodaje Wojciech Czyżewski.

Jak podkreśla, to kolejny dowód na to, że przekonanie, iż za inwestycją samorządową podążą prywatni inwestorzy, bardzo szybko zyskało kolejne potwierdzenie. – Tak to wygląda wszędzie, gdzie projekty rewitalizacyjne realizowane są w oparciu oczekiwania lokalnej społeczności i to samo dzieje się w Dąbrowie Górniczej – ocenia prezes.

Fabryka Pełna Historii

Fabryka Pełna Życia pozyskała kolejne środki na dalszy rozwój nowego centrum Dąbrowy Górniczej. Tym razem do dofinansowania wybrany został projekt „Fabryka Pełna Historii – otwarte muzeum przemysłowego dziedzictwa Zagłębia Dąbrowskiego”.

Całkowita wartość projektu wynosi 4 931 617,53 zł, a dofinansowanie to aż 4 191 874,90 zł. Będą to środki z Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021-2027.

Pozyskane fundusze posłużą do realizacji niecodziennego rozwiązania, które ma przybliżyć mieszkańcom Dąbrowy Górniczej i gościom nowego centrum wielowątkową, barwną historię naszego miasta i regionu.

W realizowanych obecnie trzech historycznych halach dawnej fabryki obrabiarek Defum: Ząbkowice, Reden i Zielona znajdą się eksponaty, instalacje artystyczne i przestrzenie ekspozycyjne. Ich uzupełnieniem będą wystawy i instalacje plenerowe poświęcone, m.in. historii dąbrowskiej fabryki obrabiarek DEFUM, szklanemu dziedzictwu Ząbkowic, geologicznej prehistorii regionu, czy zagłębiowskim przemysłowcom.

Za zaprojektowanie otwartego muzeum odpowiada konsorcjum firm Deko-BAU i Adventure, które wygrało przetarg organizowany przez spółkę Fabryka Pełna Życia.

Trzy hale, trzy części opowieści

Otwarte muzeum przemysłowego dziedzictwa Zagłębia Dąbrowskiego uzupełni przestrzenie trzech dawnych hal fabrycznych. Każda z nich zostanie poświęcona innemu fragmentowi przemysłowej historii miasta i regionu.

W Hali Ząbkowice znajdzie się ekspozycja dotycząca Huty Szkła Gospodarczego „Ząbkowice”. Dzięki niej poznamy „szklarską” historię naszego miasta, zobaczymy przykłady rozpoznawalnych w całej Polsce produktów ząbkowickiej huty i poznamy dzieje wybitnych projektantów sztuki użytkowej, jak Eryka Trzewik-Drost, czy Jana Sylwester Drost.

W ścianie szczytowej hali Ząbkowice, od strony Zielonego Rynku, znajdzie się szklana rozeta, wizualny wyznacznik tej przestrzeni. To swoiste „artystyczne” okno ma wykorzystywać grę świateł. W dzień – światło słoneczne, a nocami i wieczorami światło z wnętrza hali, stworzą grę kolorów i podświetleń widoczną dla osób znajdujących się na zewnątrz i wewnątrz budynku.

W Hali Ząbkowice tradycyjne przestrzenie ekspozycyjne zostaną połączone z ekranami, projekcjami i elementami interaktywnymi. Wśród propozycji znajduje się m.in. ekspozytor poświęcony tradycji kulinarnych Zagłębia Dąbrowskiego, prezentujący typowe zagłębiowskie potrawy i przepisy na nie.

Hala Reden będzie miejscem opowieści o geologii, zasobach naturalnych Zagłębia Dąbrowskiego, początkach przemysłu oraz przemianach Dąbrowy Górniczej. Narracja zostanie tu podzielona na cztery części: „DNA – geologia”, „Morze i Surowce”, „Początki przemysłu” oraz „Dąbrowa Pełna Życia”.

Jednym z centralnych punktów wystawy ma być instalacja z mamutem, wykorzystująca setki oryginalnych szczątków tych zwierząt, znajdujących się w zasobach Muzeum Miejskiego „Sztygarka”, a odkrytych podczas pozyskiwania surowca w dąbrowskich kopalniach piasku podsadzkowego, czyli na obszarach dzisiejszego Pojezierza Dąbrowskiego. Historię miasta w różnych okresach przybliży m.in. interaktywna makieta.

Z kolei głównym tematem Hali Zielona będzie fabryka obrabiarek Defum. Ekspozycja pokaże produkowane tutaj maszyny, procesy technologiczne oraz realia pracy w zakładzie. W hali znajdą się fotografie archiwalne, tokarki i inne zachowane urządzenia przemysłowe. Elementem aranżacji będzie, m.in. tzw. mozaika dyrektorska, pozyskana z dawnego biurowca Defum, a przedstawiająca symbole i modele produkowanych tu obrabiarek. Charakterystyczna kompozycja zostanie zachowana i wpisana w nową przestrzeń wystawienniczą.

Historyczne maszyny i nowe technologie

W ramach projektu odrestaurowanych i udostępnionych zostanie co najmniej 18 eksponatów.

Prace obejmą, m.in. tokarki, modele odlewnicze, piece, kotły i urządzenia energetyczne. Renowację przejdą koła wyciągowe z ostatniej kopalni węgla kamiennego w Zagłębiu Dąbrowskim, KWK Kazimierz-Juliusz, lokomotywa wąskotorowa z tej samej kopalni, czy maszyna wytrzymałościowa z 1922 roku, wyprodukowana przez szwajcarską firmę Alfred J. Amsler & Co. i wykorzystywana przez lata w Hucie Bankowej.

Otwarte muzeum, podobnie jak ma to miejsce w pierwszym etapie inwestycji realizowanej przez spółka Fabryka Pełna Życia, nie będzie opierało się wyłącznie na tradycyjnych eksponatach. Projekt zakłada wdrożenie co najmniej pięciu rozwiązań cyfrowych i multimedialnych. Wśród planowanych narzędzi znalazły się aplikacja mobilna i stacjonarna, audioprzewodnik, rozszerzona rzeczywistość, interaktywna gra terenowa wykorzystująca lokalizację GPS, hologramy, totemy oraz tablice dotykowe.

Wszystkie ekspozycje zostaną przygotowane zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego. Pojawią się m.in. audiodeskrypcja, napisy, treści w uproszczonym języku, piktogramy i oznaczenia w alfabecie Braille’a. Dzięki temu z wystaw będą mogły wygodnie korzystać osoby w różnym wieku i o różnych potrzebach.

Global Knowlege Hub AWSB w postindustrialnym klimacie

Aż 49 497 914,16 zł dofinansowania z konkursu organizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego pozyskała Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej na projekt „Centrum Edukacyjno – Społeczne GLOBAL KNOWLEDGE HUB – efekt rewitalizacji obszaru Dąbrowy Górniczej”

Dzięki pozyskanym środkom Akademia WSB przywróci do życia jeden z najbardziej rozpoznawalnych i ale i najbardziej zaniedbanych zakątków Dąbrowy Górniczej. Na części terenu po dawnej Dąbrowskiej Fabryce Obrabiarek DEFUM przy ul. Konopnickiej i Kolejowej powstanie Centrum Edukacyjno-Społeczne Global Knowledge Hub – ogólnodostępny budynek, w którym dzieci będą hodować bakterie na płytkach Petriego, seniorzy nauczą się rozpoznawać oszustwa w sieci, a każdy mieszkaniec wejdzie w goglach VR do wnętrza własnej tętnicy.

Na należącym do Akademii WSB terenie przy ul. Konopnickiej i Kolejowej stoją dziś dwa nieużytkowane budynki i częściowo rozjeżdżony parking. Jeden z obiektów, ze względu na stan techniczny, zostanie rozebrany. Drugi, piętrowy, uczelnia wkomponuje w nowy budynek, więc kawałek fabrycznej historii fizycznie zostanie w nowej strukturze.

Wnętrze Global Knowlege HUB

Budynek będzie miał około 4800 m² i podzieli się na dwie części. Segment administracyjno-promocyjny to zaplecze organizacyjne, sale konferencyjne i przestrzenie coworkingowe. Ale sercem projektu jest segment społeczno-edukacyjny, rozłożony na trzy kondygnacje tematyczne.

– Na parterze znajdzie się strefa wejściowa z kawiarnią, wielofunkcyjna aula na 140 osób oraz laboratoria zmysłów, w których nauka o zdrowiu przestaje być teorią z podręcznika. Zamiast czytać o higienie, mieszkańcy sami wyhodują bakterie na płytce Petriego po dotknięciu jej nieumytą ręką, sprawdzą pod światłem UV, jak skutecznie dezynfekują dłonie, i zmierzą, ile cukru naprawdę kryje się w popularnych napojach. Piętro wyżej technologia wchodzi na pełnych obrotach. W goglach VR będzie można „wlecieć” do wnętrza tętnicy i zobaczyć, jak odkłada się w niej cholesterol. Specjalne skafandry obciążające stawy i ograniczające wzrok, czyli symulatory starości, pozwolą młodszym zrozumieć, z czym na co dzień mierzą się seniorzy – wyjaśnia prof. Zdzisława Dacko-Pikiewicz, rektor Akademii WSB.

Osobne pracownie zajmą się biologicznym zegarem człowieka i cyfrową higieną, pokazując, jak światło ekranów rozbija sen i regenerację.

Prawdziwa karetka jako pomoc dydaktyczna

Kolejnym wyjątkowym elementem budynku będzie sala edukacji pierwszej pomocy z bramą wjazdową, przez którą do środka wjedzie autentyczna karetka pogotowia. Nie jako eksponat za szybą, tylko jako rekwizyt do realistycznych ćwiczeń resuscytacji i pierwszej pomocy dla dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów. To rozwiązanie znane z najlepszych centrów nauki, między innymi z warszawskiego Centrum Nauki Kopernik.

Uczelnia otwarta na pokolenia

Global Knowledge Hub jest pomyślany tak, by przez jego drzwi przechodził cały przekrój mieszkańców Zagłębia. Najmłodsi trafią na Uniwersytet Dziecięcy z modułami sztucznej inteligencji i wirtualnej rzeczywistości oraz na warsztaty przyrodnicze. Młodzi dorośli dostaną laboratoria prototypowania z drukiem 3D i technologią VR/AR, hackathony i treningi odporności psychicznej. Osoby aktywne zawodowo znajdą tu warsztaty równowagi między pracą a życiem oraz praktyczne kursy nowych technologii.

Osobną, mocno rozbudowaną ofertę przygotowano dla seniorów. Cyfrowa Akademia Seniora nauczy obsługi smartfonów, tabletów i technologii VR, ale przede wszystkim cyfrowego bezpieczeństwa, czyli rozpoznawania oszustw w internecie, ochrony danych i bezpiecznych zakupów online. Do tego dochodzą spotkania międzypokoleniowe, podczas których młodzież i seniorzy wspólnie digitalizują rodzinne zdjęcia albo uczą się obsługi telefonu.

Klamrą spinającą całość ma być Festiwal Nauki Akademii WSB, ogólnodostępne, organizowane od lat wydarzenie z wykładami, eksperymentami, pokazami technologii i grami edukacyjnymi, transmitowane także online dla widzów spoza miasta.

Twórcy projektu zadbali też o dostępność. W budynku znajdą się pokoje wyciszenia i odpoczynku dla osób ze szczególnymi potrzebami, sanitariaty dostosowane dla osób z niepełnosprawnościami oraz przestrzenie coworkingowe otwarte dla mieszkańców, wolontariuszy, lokalnych organizacji pozarządowych i przedsiębiorców.

Fabryka Pełna Życia – aktualne prace budowlane:

Na placu budowy nowego centrum Dąbrowy Górniczej prace prowadzone są równolegle
na dwóch etapach inwestycji.

W Hali Tworzeń, realizowanej przez firmę Strabag, generalnego wykonawcę pierwszego etapu, trwają roboty dekarskie oraz prace przy elewacjach – zarówno ceglanej, jak i wykonywanej z płyt GRC.

 

Wewnątrz prowadzone są roboty wykończeniowe, obejmujące m.in. montaż ścianek gipsowo-kartonowych i wykonywanie posadzek. Równolegle montowane są instalacje wentylacyjne, sanitarne i elektryczne. Kontynuowany jest także montaż zewnętrznej stolarki stalowej.

Na zewnątrz realizowane są roboty drogowe, montowane jest odwodnienie, a pod dawnymi konstrukcjami suwnic budowany jest ogromny zbiornik retencyjny, z którego będzie odzyskiwania deszczówka, min. do podlewania. Trwa montaż konstrukcji sceny plenerowej oraz prace dekarskie związane z jej zadaszeniem. Zakończono budowę rozdzielni elektrycznej.

W części obejmującej drugi etap, realizowanej przez firmę Budecon, najważniejsze roboty koncentrują się obecnie na przyszłych halach: Ząbkowice, Reden oraz Zielona. W dwóch pierwszych obiektach trwa fundamentowanie i rozbudowa kanałów technologicznych. Prowadzone są również roboty przy podposadzkowych instalacjach elektrycznych.

W dawnej kotłowni (Hala Zielona) rozpoczęto prace porządkowe i przygotowawcze. Jednocześnie z robotami budowlanymi prowadzone są prace projektowe.