– Tworzymy nowe centrum Dąbrowy Górniczej, które będzie przestrzenią łączącą funkcje społeczne, kulturalne i usługowe – rozmowa z Marcinem Bazylakie, prezydentem Dąbrowy Górniczej o przyszłości Fabryki Pełnej Życia.

Bartosz Matylewicz: Panie prezydencie, projekt Fabryka Pełna Życia to jeden z najważniejszych miejskich projektów. Dlaczego?

Marcin Bazylak: – Bo to zdecydowanie więcej niż tylko remont starych hal. Proszę spojrzeć w przeszłość. Dąbrowa Górnicza nigdy nie miała prawdziwego centrum miasta. Praktycznie w ponad stuletniej historii mieszkańcom doskwierało poczucie „braku miejskiego rynku”, czyli miejsca, gdzie po prostu można się spotkać i poczuć jak u siebie. Podobnie jak przez wiele lat brakowało nam wizytówki miasta w postaci dworca kolejowego. Mamy już wyremontowany dworzec, dlatego teraz czas na nowe centrum Dąbrowy Górniczej.

Jak to się stało, że miasto przejęło teren po dawnej fabryce obrabiarek Defum?

– Przełomowy moment nastąpił pod koniec 2015 roku. Skarb Państwa zdecydował się wtedy sprzedać miastu blisko 4 hektary w samym sercu Dąbrowy. Za całość zapłaciliśmy z gminnego budżetu tylko 840 tysięcy złotych, co stanowiło ułamek ówczesnej wartości. Dziś wartość tych terenów jest kilkunastokrotnie wyższa i jest majątkiem Dąbrowy Górniczej. Wiedzieliśmy, że taka okazja na zbudowanie nowego centrum już się nie powtórzy.

Zanim jednak wjechał ciężki sprzęt, dużo pracy zostało włożone w przygotowanie tej inwestycji.

– Do tego tematu podeszliśmy niezwykle rzetelnie. Jako jedno z niewielu miast w Polsce zdobyliśmy z Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju środki w ramach programu „modelowej rewitalizacji miast”. Pozyskane 4 mln zł pozwoliły nam na przeprowadzenie badań i konsultacji społecznych oraz przygotowanie dokumentacji projektowej. Zrobiliśmy to, bo chcieliśmy sprostać oczekiwaniom mieszkańców.

Właśnie, co konkretnie tam powstanie? Czym ta przestrzeń będzie tętnić?

– Tworzymy nowe centrum Dąbrowy Górniczej, które będzie przestrzenią łączącą funkcje społeczne, kulturalne i usługowe. W pierwszej kolejności nowy blask zyskają cztery historyczne hale, w których znajdą się m.in. kawiarnie, restauracje, lokale usługowe, a także przestrzenie handlowe i targowe.

Swoje miejsce w Fabryce znajdą też niezwykle utalentowani młodzi ludzie z Młodzieżowego Ośrodka Pracy Twórczej. Jestem pewien, że nowe miejsce da im fantastyczną przestrzeń do rozwijania skrzydeł. Do Fabryki przeniesie się też Centrum Aktywności Obywatelskiej wraz ze stowarzyszeniami i fundacjami oraz powstanie tam Centrum Senioralne i Integracji Międzypokoleniowej.

Całość przestrzeni wokół budynków będzie zaaranżowana z wykorzystaniem nasadzeń dużych drzew, ścianami budynków porośniętych pnączami, zielonym pasażem pod konstrukcjami suwnic, zielonymi dachami budynków, oczkami wodnymi i zielonym rynkiem o powierzchni 1600 metrów kwadratowych.

Przestrzeń nowego centrum będzie przyjazna dla osób starszych i z niepełnosprawnościami, a dopełnieniem całości będą elementy opowiadające o przemysłowej historii naszego miasta oraz całego Zagłębia Dąbrowskiego.

Żeby to wszystko zrealizować, miasto powołało spółkę. Po co?

– By było szybciej i sprawniej. Spółka Fabryka Pełna Życia to podmiot celowy, który ma jedno konkretne zadanie – przeprowadzić tę ogromną przemianę. To bardzo częsta praktyka. Powołuje się spółki miejskie czy też rządowe po to, by te realizowały inwestycje, a później zarządzały obiektami. Dodatkowo, realizacja projektu przez spółkę pozwala na odliczenie podatku VAT, co finalnie przekłada się na pomniejszenie ostatecznego kosztu inwestycji.

Fabryka Pełna Życia nie jest projektem komercyjnym. Tworzymy nowe centrum, które przyniesie korzyści dla miasta i będzie przyciągać ludzi, bo większość wydarzeń i dostępność tego miejsca ma być bezpłatna dla uczestników. Dlatego też miasto zapewnia wkład własny na realizację inwestycji i fundusze na jej funkcjonowanie.

To stabilny mechanizm, bo już w styczniu 2024 roku i w 2025 roku radni zdecydowali o wpisaniu budowy nowego centrum do Wieloletniej Prognozy Finansowej miasta i zagwarantowali środki na jego realizację. Co warte podkreślenia – większość funduszy, bo aż ponad 100 mln zł, pozyskaliśmy z Unii Europejskiej z Mechanizmu Sprawiedliwej Transformacji.

Skoro mowa o pieniądzach – Śląski Urząd Marszałkowski przeprowadził kontrolę i nałożył korektę finansową. Co pan na to?

– W tym miejscu trzeba wyjaśnić bardzo ważną rzecz, którą w swoim komentarzu dla „Dziennika Zachodniego” podkreślił wicemarszałek Leszek Pietraszek. Przyznał, że pracownicy Urzędu Marszałkowskiego „dopatrzyli się pewnych nieprawidłowości, które jednak nie miały wpływu na rozstrzygnięcie postępowania”.

Całe postępowanie przetargowe było w pełni przejrzyste i prowadzone z zachowaniem wysokiej konkurencyjności. W przetargu wzięło udział aż 8 firm, a jedynym kryterium wyboru była cena. Pozwoliło to na uzyskanie ceny ponad 33 mln zł niższej niż planowano przeznaczyć na inwestycję. Co istotne, żaden z oferentów nie złożył odwołania od wyniku postępowania, co również świadczy o tym, że nikt rozstrzygnięcia przetargu nie podważa.

O co więc chodzi?

– O to, że kontrolujący dopatrzyli się rzekomego konfliktu interesu w tym, że prezes spółki FPŻ zasiadał w jednej radzie nadzorczej z pracownikiem firmy, która złożyła najkorzystniejszą ofertę. Z tą interpretacją nie zgadza się zarząd Fabryki Pełnej Życia, co potwierdzają posiadane przez spółkę opinie prawne, a także ekspertyza opracowana przez dr. hab. Ryszarda Szostaka, profesora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

Pan profesor jest autorytetem w dziedzinie zamówień publicznych w Polsce i jednoznacznie wskazał, że w postępowaniu nie wystąpił żaden konflikt interesów. W swojej ekspertyzie, opartej m.in. na wyrokach TSUE, podkreśla, że argumentacja urzędników jest sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisów i bazuje na subiektywnych domniemaniach.

Skoro nie było konfliktu, dlaczego więc nałożona została korekta?

– Urzędnicy kontrolujący potwierdzili, że nie byłoby problemu, gdyby prezes spółki wyłączył się z postępowania jako kierownik zamawiającego. To oczywiście ich interpretacja, którą podważa profesor i opinie prawne. Dlatego też zarząd spółki będzie konsekwentnie dochodził swoich praw na drodze administracyjno-sądowej, walcząc o każdą złotówkę dofinansowania.

Warto tutaj wspomnieć, że początkowo urzędnicy planowali cofnąć całość dofinansowania pierwszego etapu, a nie tylko 25 proc. W mojej ocenie zmiana stanowiska to efekt podważenia tez kontrolujących przez prawników spółki i wierzę, że ostatecznie potwierdzi to sąd, zwracając Fabryce całość dofinansowania.

Czyli mimo wszystko projekt jest bezpieczny?

– Pomimo korekty Fabryka Pełna Życia nadal jest jednym z projektów z największym dofinansowaniem UE w naszym regionie. Aktualnie Fabryka to wielki plac budowy. Spółka ma zawarte kontrakty z dwoma firmami budowlanymi, a planowana łączna wartość inwestycji wynosi ponad 160 mln zł, przy czym prawie 90 mln zł pochodzić będzie z unijnego dofinansowania.

Dokończenie tej inwestycji jest naszym priorytetem i zobowiązaniem wobec mieszkańców, dlatego chcemy to zrobić jak najszybciej, tak by jeszcze w 2027 roku Dąbrowianki i Dąbrowianie mogli być dumni z nowego centrum swojego miasta.

Rozmowa ukazała się w marcowym numerze „Przeglądu Dąbrowskiego”

Zainteresowanych szczegółami nowego centrum Dąbrowy Górniczej zachęcamy do odwiedzenia strony www.fabrykapelnazycia.eu, gdzie w zakładce AKTUALNOŚCI znajdą szczegółowy opis inwestycji.