Do czego służy orzeczenie o niepełnosprawności?

Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień w pierwszej kolejności określa status osoby nim dysponującej jako osoby niepełnosprawnej w sensie prawnym. Ponadto pozwala korzystać, po spełnieniu określonych warunków z szeregu form pomocy.

1. W zakresie rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia:
– pomoc w znalezieniu zatrudnienia,
– możliwość uzyskania odpowiedniego zatrudnienia w tym w zakładach pracy chronionej,
– możliwość nabycia, uzupełnienia, podniesienia kwalifikacji zawodowych oraz zdobycia doświadczenia zawodowego,
– dofinansowanie działalności gospodarczej lub rolniczej,
– korzystania ze ściśle określonych przywilejów pracowniczych:

* krótszy czas pracy (osoba z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności może pracować nie dłużej niż 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Praca w nadgodzinach jest zabroniona. W przypadku pracowników z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności normy są jeszcze bardziej rygorystyczne i wynoszą 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo);

* wykonywanie obowiązków tylko w ciągu dnia (pracownik z niepełnosprawnością nie może wykonywać obowiązków w porze nocnej (8 godzin przypadających pomiędzy 21.00 a 7.00). Ograniczenia dotyczące pory nocnej i czasu pracy nie dotyczą osób niepełnosprawnych zatrudnionych przy pilnowaniu mienia oraz tych, które posiadają orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy w nocy lub w godzinach nadliczbowych);

* dodatkowa przerwa w pracy (osoba z niepełnosprawnością może korzystać z dodatkowej przerwy przeznaczonej na wypoczynek lub gimnastykę usprawniającą. Trwa ona 15 minut i wlicza się do czasu pracy);

* dłuższy urlop wypoczynkowy (zatrudnionym, którzy posiadają orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje 10 dodatkowych dni płatnego urlopu wypoczynkowego. W efekcie zamiast z 20 lub 26 dni korzystają z 30 albo 36 dni wolnych od pracy. W tym czasie otrzymują wynagrodzenie urlopowe);

* dodatkowe płatne dni wolne (pracownik posiadający orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności może skorzystać również z dodatkowego czasu wolnego w wymiarze maksymalnie 21 dni roboczych. W tym okresie zachowuje prawo do wynagrodzenia. Dni wolne od pracy może przeznaczyć na: uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym, wykonanie badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, jeśli nie można zrobić tego poza godzinami pracy. Łączny wymiar urlopu i dodatkowych płatnych dni wolnych od pracy nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym)

2. Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę z orzeczonym stopniem niepełnosprawności:
– miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika,
– zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy,
– zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy,
– zwrot kosztów szkolenia pracownika,
– zwrot kosztów zatrudnienia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy,
– zwolnienie z wpłat na PFRON,
– refundacja części wynagrodzenia lub składek na ubezpieczenia społeczne.

Więcej informacji dotyczących zatrudnienia na stronie Powiatowego Urzędu Pracy w Dąbrowie Górniczej

kontakt osobisty: Powiatowy Urząd Pracy w Dąbrowie Górniczej ul. Jana III Sobieskiego 12,
kontakt telefoniczny: 32 262 37 39, 32 262 29 39

3. W zakresie rehabilitacji społecznej:
Pomoc polega na umożliwieniu osobom z niepełnosprawnościami uczestniczenia w życiu społecznym. Rehabilitacja ta, odbywa się głównie poprzez wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej, a także wyrabianie umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych.

Osoby z niepełnosprawnościami mogą uczestniczyć:
– w turnusach rehabilitacyjnych,
– w warsztatach terapii zajęciowej (WTZ)-  zobacz dąbrowski wtz,
– w programie „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”.

4. W zakresie dofinansowania do zaopatrzenia w:
– przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
– sprzęt rehabilitacyjny
oraz
– dofinasowanie likwidacji barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się.

5. Świadczenia pieniężne dla osób z niepełnosprawnościami lub ich opiekunów

Orzeczenie o niepełnosprawności jest podstawą do otrzymywania świadczeń finansowych:
– renty socjalnej,
– zasiłku pielęgnacyjnego,
– świadczenia pielęgnacyjnego /Od 1 stycznia 2026 roku świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3386 zł miesięcznie i przysługuje opiekunom dzieci z niepełnosprawnością na nowych lub starych zasadach./
– w przypadku otrzymywania zasiłków rodzinnych – dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.

Uwaga!
W konsekwencji wejścia w życie świadczenia wspierającego, od 1 stycznia 2024 specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany. Jednak ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadza przepisy przejściowe mające na celu ochronę praw nabytych osób, które nabyły do 31 grudnia 2023 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Osoba z niepełnosprawnością, która uzyska nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności będące kontynuacją poprzedniego zachowa prawo do tego zasiłku.
Ustawa o świadczeniu wspierającym, która wykreśliła zasiłek dla opiekuna z katalogu świadczeń dostępnych opiekunom.
Opiekunowie, którzy przed 1 stycznia 2024 r. mieli przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna bądź prawo to zostało przyznane po 1 stycznia 2024 r. na dotychczasowych zasadach, zachowują prawo do zasiłku na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane.

Od 1 stycznia 2024 r. osoby, które dotychczas nie pobierały świadczeń opiekuńczych, nie mogą ubiegać się już o specjalny zasiłek opiekuńczy oraz o świadczenie pielęgnacyjne na osoby dorosłe z niepełnosprawnościami. – zmiany wprowadza Ustawa o świadczeniu wspierającym

Od 1 stycznia 2024 r. zmieniły się zasady ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Od 2024 roku świadczenie przysługuje opiekunom osób z niepełnosprawnością wyłącznie do ukończenie przez nie 18 roku życia. Możliwe jest natomiast łączenie świadczenia pielęgnacyjnego z pracą – bez jakichkolwiek ograniczeń. Jednocześnie zlikwidowany został specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna.

W konsekwencji wejścia w życie świadczenia wspierającego, od 1 stycznia 2024 specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany. Jednak ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadza przepisy przejściowe mające na celu ochronę praw nabytych osób, które nabyły do 31 grudnia 2023 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Osoba z niepełnosprawnością, która uzyska nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności będące kontynuacją poprzedniego zachowa prawo do tego zasiłku.

Ale uwaga!
Osoby, które nabyły prawo do świadczeń opiekuńczych tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przed 1 stycznia 2024 r. i  tak zdecydują, to w dalszym ciągu będą mogły pobierać te świadczenia na dotychczasowych zasadach. Będzie tak również w przypadku uzyskania kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność lub rozpoczęcia kolejnego okresu zasiłkowego.

6. Ulgi w podatkach
Osoba z niepełnosprawnością lub utrzymująca osobę z niepełnosprawnością, może odliczyć niektóre wydatki od dochodu. Są to wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. Należą do nich m.in.:
– wydatki na przystosowanie pomieszczeń lub pojazdów do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
– zakup sprzętu rehabilitacyjnego i pomocy technicznych potrzebnych w rehabilitacji lub czynnościach życiowych,
– używanie samochodu osobowego,
– zakup leków,
– koszty pobytu na turnusie rehabilitacyjnym oraz w sanatorium;

7. Ulgi PKP i PKS
Osobom z niepełnosprawnością przysługuje szereg ulg podczas podróży środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego;

dla pasażera pkp

Tabela ulg ustawowych

8. Zniżki w komunikacji miejskiej
W komunikacji miejskiej na terenie Górnośląsko- Zagłębiowskiej Metropolii do korzystania z bezpłatnych przejazdów uprawnione są:
– dzieci i młodzież z niepełnosprawnością do dnia 18 rocznicy urodzin,
– osoby z niepełnosprawnością uczęszczające do przedszkola, szkoły albo do ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym,
– osoby niewidome i ociemniałe,
– osoby całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji, osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji lub uznane za niepełnosprawne w stopniu znacznym,
– opiekunowie wyżej wymiecionych osób, w przypadku, gdy towarzyszą tym osobom w podróży (uprawnienie dotyczy tylko jednej osoby będącej opiekunem).

Więcej informacji na stronie ZTM

9. Zwolnienie z opłat radiowo – telewizyjnych (abonament zwolnienia)
Od opłat abonamentowych zwolnione są:
– osoby zaliczone do I grupy inwalidów,
– osoby posiadające orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy,
– osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
– osoby posiadające orzeczenie o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym,
– osoby, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne rentę socjalną,
– osoby niesłyszące, u których stwierdzono całkowitą głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu,
– osoby niewidome, których ostrość wzroku nie przekracza 15%.

10. Ulgi pocztowe
Udogodnienia związane z usługami pocztowymi to m.in.:
– bezpłatna usługa doręczania listów, paczek i przekazów bezpośrednio do domu. W celu skorzystania z tej formy doręczania przesyłek należy złożyć wniosek,
– listonosz ma obowiązek przyjąć zwykły, prawidłowo opłacony list i wrzucić go do skrzynki. W celu skorzystania z tej formy nadania wystarczy zgłosić takie zapotrzebowanie telefonicznie w dowolnej placówce pocztowej.

Mają do tego prawo:
– osoby z uszkodzeniem narządu ruchu i korzystające z wózka inwalidzkiego;
– osoby z uszkodzonym wzrokiem, posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (I grupa inwalidzka).

11. Ulgowa opłata paszportowa
Na ulgę mogą liczyć osoby z niepełnosprawnościami i ich małżonkowie. Ulga w opłacie za wydanie paszportu przysługuje osobom niepełnosprawnym, a także współmałżonkom tych osób, pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu. Ulga wynosi 50%. zobacz szczegóły

12. W zakresie usług socjalnych świadczonych przez instytucje pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki w tym:
– prowadzeniem pracy socjalnej na rzecz osób z niepełnosprawnościami,
– przyjmowaniem wniosków dotyczących:
• usług opiekuńczych;
• specjalistycznych usług opiekuńczych;
• specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
• usług świadczonych przez Dzienny Dom „Senior – WIGOR”;
• rehabilitacji psychospołecznej w Środowiskowym Domu Samopomocy;
• skierowania do domów pomocy społecznej
– przeprowadzaniem wywiadów środowiskowych w związku z ubieganiem się o przyznanie wyżej wymienionych form pomocy.
– udziału w programie: opieka wytchnieniowa,
– udziału w programie: asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością,
– usługi tłumacza języka migowego lub tłumacza – przewodnika.

13. W zakresie dofinansowania w ramach programów celowych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

zobacz więcej – na stronie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – Aktywny samorząd – PFRON
kontakt do pracowników MOPS, działu do spraw rehabilitacji społecznej  – Rehabilitacja społeczna – PFRON
zasady udzielania dofinansowania z udziałem środków PFRON – Rehabilitacja społeczna – PFRON

14. Uprawnienia w przychodni i aptece
Od 1 lipca 2018 r. osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mają prawo do korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz zaopatrywanie się w aptece bez kolejki.

15. Uzyskanie karty parkingowej
Imienną kartę parkingową można otrzymać tylko na podstawie orzeczeń wydawanych przez Powiatowe/Miejskie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności w punkcie 9 musi zawierać wskazanie do wydania karty parkingowej. Więcej informacji na temat katy parkingowej znajduje się w podanych linkach (informacje ogólne), ( Wniosek o wydanie karty parkingowej).

16. Uzyskanie Legitymacji Osoby Niepełnosprawnej
Orzeczenie jest podstawą do korzystania z systemu ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym. Potwierdzeniem posiadania orzeczenia jest legitymacja osoby niepełnosprawnej. Organem uprawnionym do jej wydania jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. (informacje ogólne) (Wniosek o wydanie legitymacji)