Do podstawowych zadań Biblioteki należy:

- gromadzenie, opracowanie, ochrona i aktualizacja materiałów bibliotecznych utrwalonych w dowolnej formie, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów dotyczących miasta i jego społeczności;
-pełnienie funkcji ośrodka informacji biblioteczno - bibliograficznej i publicznej na terenie miasta;
- udostępnianie materiałów bibliotecznych na miejscu, wypożyczanie na zewnątrz, prowadzenie wymiany bibliotecznej z uwzględnieniem potrzeb wszystkich mieszkańców miasta;
- tworzenie i udostępnianie własnych baz danych: faktograficznych, katalogowych, bibliograficznych oraz organizowanie dostępu do baz zewnętrznych;
- organizowanie różnego typu imprez popularyzujących wiedzę, kulturę, książkę i czytelnictwo oraz pożądane formy współżycia społecznego;
- utworzenie i ciągłe uzupełnianie oraz udostępnianie komputerowej bazy danych o zbiorach bibliotecznych, a także prowadzenie i udostępnianie zbiorów prasowych i naukowych poprzez pracownię i czytelnię multimedialną;
- współdziałanie z bibliotekami innych sieci krajowymi i zagranicznymi, instytucjami upowszechniania kultury i organizacjami pozarządowymi dla systematycznego wzrostu poziomu zaspokajania potrzeb oświatowych i kulturalnych społeczeństwa;
- badanie poziomu i stopnia zaspokajania potrzeb mieszkańców gminy oraz formułowanie i przedstawianie  Zarządowi Miasta propozycji w tym zakresie;
- inne działania dla zaspokajania potrzeb społeczności miasta i realizacji ogólnokrajowej polityki bibliotecznej.   

Rok 2006 przyniósł zmiany w lokalowej strukturze MBP. Najważniejszą było umieszczenie w jednym budynku agend Biblioteki Głównej (dotychczas zlokalizowanych w Pałacu Kultury Zagłębia oraz w lokalu przy ul. Reymonta) jak również Dyrekcji.

Adaptacja budynku byłego Urzędu Miejskiego na potrzeby Miejskiej Biblioteki Publicznej została w roku 2006 ukończona, a sam obiekt przekazany instytucji do użytkowania.

Obiekt usytuowany w centrum miasta pozbawiony jest barier architektonicznych (zespół wind i podjazdów umożliwia dostęp do zasobów i usług bibliotecznych osobom o ograniczonych możliwościach poruszania się).

W zasadniczej części budynek jest klimatyzowany co korzystnie wpływa na mikroklimat zarówno w odniesieniu do zgromadzonych zbiorów jak i warunków użytkowania i pracy.

Część działów użytkowych zwiększyła wykorzystywaną przez siebie powierzchnię, m.in.: Wypożyczalnia dla Dorosłych, Wypożyczalnia dla Dzieci, Dział Książki Dawnej. Podobnie Dział Obsługi Sieci, Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów, Introligatornia.

Powstały nowe działy, tj.: Czytelnia Multimedialna, Centrum Edukacji Regionalnej, Centrum Informacji Europejskiej oraz Centrum Informacji Biznesowej i Technicznej.

Biblioteka zyskała salę audiowizualną, wyposażoną w system i sprzęt audio-video. Jej pozyskanie otwarło nowe, zdecydowanie większe możliwości w zakresie oferty kulturalno-promocyjnej.

Biblioteka Główna w nowym obiekcie została otwarta dla czytelników 01.01.2007 r.

Dziś sieć Miejskiej Biblioteki Publicznej tworzy 17 filii bibliotecznych i Biblioteka Główna wraz z agendami: Wypożyczalnią Centralną, Czytelnią Multimedialną, Czytelnią, Centrum Informacji Biznesowej i Technicznej, Działem Informacyjno-Bibliograficznym, Wypożyczalnią dla Dzieci i Młodzieży, Centrum Edukacji Regionalnej, Centrum Informacji Europejskiej, Działem Zbiorów Specjalnych, Działem Książki Dawnej.